Türkiye’de 19 serbest ticaret bölgesi bulunuyor. Bu bölgeler, yatırımcı ve üreticilere birçok avantaj ve teşviki bir arada sunuyor. İhracata ve yatırıma katkı sağlayan serbest bölgeler, vergi avantajı, yerli ve yabancı pazarlara erişim, stratejik avantajlar, kar transferi ve ucuz altyapı gibi birçok imkanı barındırıyor.
İstihdama da katkı veren bu bölgelerde, haziran sonu itibarıyla 86 bin 909 kişi çalışıyor.
Serbest bölgelerin ticaret hacmi, 2024’te 27 milyar 691 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Bu hacim, 2025’te yıllık bazda yüzde 3,1 artışla 28 milyar 554 milyon dolara çıktı.
Söz konusu bölgelerden yapılan ticaret, ocak-haziran döneminde 14 milyar 344 milyon dolar olarak hesaplandı. Serbest bölgelerin ihracatı da ocak-haziran döneminde yıllık bazda yüzde 6,2 artarak 6 milyar 559 milyon doları buldu. Söz konusu ihracat tutarı geçen yılın aynı döneminde 6 milyar 176 milyon dolardı.
Böylece, bu bölgelerin 14 milyar 344 milyon dolar olan 6 aylık ticaret hacminin yüzde 45,7’sini ihracat oluşturdu.
Serbest bölgelerce yurt dışından yapılan alım da 4 milyar 77 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Serbest bölgeler, 6 aylık dönemde 1 milyar 772 milyon dolarlık alım yaptığı yurt içine 1 milyar 936 milyon dolarlık satış gerçekleştirdi.
En yüksek dış satım Ege’den
Serbest Bölgeler Kurucu ve İşleticileri Derneğinin (SEBKİDER) verilerine göre, yılın ilk yarısında en yüksek dış satım 1 milyar 688 milyon 257 bin dolarla Ege Serbest Bölgesi’nden gerçekleştirildi.
Bu bölgeyi 1 milyar 24 milyon 639 bin dolarla Bursa, 730 milyon 471 bin dolarla Mersin, 641 milyon 816 bin dolarla Avrupa ve 438 milyon 979 bin dolarla İstanbul Endüstri ve Ticaret serbest bölgeleri izledi.
Bursa Serbest Bölgesi ilk kez 1 milyar doların üzerinde ihracata ulaştı.
“Serbest bölgelerin üretim ve ihracatı istikrarlı şekilde devam ediyor”
SEBKİDER Başkanı Yusuf Kılınç, AA muhabirine, savaşlar ve küresel durgunluğa rağmen serbest bölgelerin üretim ve ihracatının düzenli ve istikrarlı şekilde devam ettiğini söyledi.
Üreticinin öngörülebilir bir ortamda faaliyet göstermesinin serbest bölgelerde üretim ve ihracattaki istikrarlı artışı desteklediğini belirten Kılınç, “19 serbest bölgede işleticilerimiz bu ekosistemi oluşturmak için her yıl düzenli yatırım yapmaya devam ediyor. Yatırımcılar, hem hazır bina ve fabrikalara kısa sürede yerleşip üretim yapabiliyor hem de uzun vadeli kontratlara rahatlıkla imza atarak bu fırsatı değerlendirebiliyorlar.” dedi.
Daha önce ihracat sayılmayan serbest bölge içi ve bölgeler arası satışların yeniden ihracat kapsamına alınması ve buraların vergi istisnasından yararlanması için düzenlemeye gidildiğini vurgulayan Kılınç, özellikle büyük ölçekli sanayicinin yan sanayisiyle serbest bölge içinde üretim yapma imkanına sahip olduğunu anlattı.
Kılınç, yan sanayisiyle birlikte üretim yapan firmanın lojistik avantajlardan da yararlanarak ürünlerini daha ekonomik şekilde ihraç edebildiğine dikkati çekerek, şöyle konuştu:
“Bir diğer önemli düzenleme ise Türkiye’ye yapılan satışların vergi istisnası kapsamı dışında tutulması. Bu da önemli adım. Serbest bölgeler ihracatı destekleyen, yabancı yatırımı çeken ve istihdam sağlamaya çalışan bir amaç için kurulmuştu. Şu anki haliyle bu amaca ulaştığımızı söyleyebilirim. Türkiye’ye yönelik satışlar geçen yıla göre azalırken serbest bölgelerden yurt dışına ve Türkiye’den serbest bölgelere yapılan satışlarda artış gerçekleşti. İlk 6 ayda bu kalemlerde yaklaşık yüzde 7-8’lik artışları görebiliyoruz. Bu da amacımıza uygun bir yapıda olduğumuzu ortaya koyuyor.”
Yıl sonu ihracat hedefi 14 milyar dolar
Kılınç, serbest bölgelerde ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 160’a ulaştığını, bunun üretim ve ihracat odaklı yapının en önemli göstergelerinden biri olduğunu söyledi.
Serbest bölgelere yerli ve yabancı yatırımcı ilgisinin sürdüğünü vurgulayan Kılınç, şunları kaydetti:
“Bu yıl ihracatta 14 milyar doların, ticaret hacminde ise 30 milyar doların üzerine çıkmayı hedefliyoruz. Sanayicinin bugün en büyük sıkıntısı sermayeye erişim. Burada yatırımcı, bina ve araziye büyük yatırım yapmak zorunda kalmadan doğrudan projeye, üretim hatlarına yatırım yapabiliyor ve 2-3 ay gibi kısa sürede üretime başlayabiliyor. Biz de bu doğrultuda yatırımlarımızı yapmaya devam ediyoruz.”
Serbest bölgelerin ocak-haziran dönemi itibarıyla ticaret verileri şöyle:
Ticaret hareketiTicaret hacmi (milyon dolar)Yurt içinden bölgelere1.772Bölgelerden yurt dışına6.559Yurt dışından bölgelere4.077Bölgelerden yurt içine1.936Toplam14.344
Kaynak: AA