ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile ilişkilerde yeni bir dönemin sinyallerini vererek, uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını duyurdu. Yaptırımları “zamanı gelmiş bir adım” olarak nitelendiren Trump, Türkiye’yi “dost” olarak tanımlayarak bu kararın gerekçesini açıkladı.
Trump: “Dostlarımızın ambargolu olmasını istemiyoruz”
ABD Başkanı Donald Trump, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında Türkiye’ye gerçekleştirdiği resmi ziyarette, ikili ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını aralayan önemli açıklamalarda bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın daveti üzerine Ankara’ya gelen Trump, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını resmen duyurdu.
Yaptırımların kaldırılmasına ilişkin gelen sorular üzerine konuyu fazla uzatmak istemediğini belirten Trump, şu ifadeleri kullandı:
-
Yaptırımlar iptal ediliyor: “CAATSA yaptırımlarını iptal edeceğiz.”
-
“Dostlarımızı yaptırımla boğmayacağız”: Trump, dost kabul ettiği ülkelere yönelik baskıcı politikalardan kaçınacağını belirterek, “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyorum. Yaptırım uygulayabileceğimiz çok fazla ülke varken ben dostumu yaptırımla boğmak istemiyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Bu açıklama, uzun süredir gündemde olan yaptırımlar konusunda Washington’un stratejik bir rota değişikliğine gittiği şeklinde yorumlandı. Ayrıca ABD Başkanı Trump, F-35 konusunda da Türkiye’ye yardımcı olacaklarını ve bakımlarını yapacaklarını da aktardı.
CAATSA yaptırımları kaldırılma süreci nasıl işler?
CAATSA (ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırım Yoluyla Mücadele Yasası) kapsamında uygulanan yaptırımların kaldırılması süreci, yasanın katı yasal yapısı nedeniyle karmaşık ve doğrudan Kongre denetimine tabi bir süreçtir. Başkanın bu yaptırımları tek taraflı olarak, bir kararnameyle kaldırması oldukça zordur.
Sürecin işleyişine dair temel adımlar şunlardır:
- Başkanlık İnisiyatifi ve Kongre Denetimi
ABD Başkanı, yaptırımları sonlandırmak veya muafiyet tanımak isterse, bu niyetini öncelikle ABD Kongresi’ne bildirmek zorundadır. Başkanın bu yöndeki kararı, Kongre’nin incelemesine tabidir.
- İnceleme Süresi: Başkan, yaptırımların kaldırılmasına veya değiştirilmesine ilişkin bir rapor sunduktan sonra, Kongre’nin konuyu değerlendirmesi için 30 günlük bir süre tanınır.
- Kongre’nin Yetkisi: Bu 30 günlük inceleme süresi içerisinde, Kongre’nin her iki kanadı (Temsilciler Meclisi ve Senato) ortak bir “red kararı” (resolution of disapproval) çıkarırsa, Başkan önerdiği değişikliği veya yaptırım kaldırma işlemini gerçekleştiremez.
- Yaptırımların Kaldırılma Koşulları
CAATSA kapsamında yaptırımların kaldırılması veya muafiyet sağlanması genellikle şu şartlara bağlanmıştır:
- Ulusal Güvenlik Çıkarı: Başkan, yaptırımlardan muafiyet verilmesinin veya yaptırımların kaldırılmasının ABD’nin “ulusal güvenlik çıkarları” için hayati önem taşıdığını gerekçelendirmelidir.
- Faaliyetlerin Durdurulması: Yaptırım uygulanan tarafın, yaptırıma konu olan faaliyetleri (örneğin, S-400 alımı gibi “önemli nitelikteki işlemler”) durdurduğuna dair kanıt sunulması veya bu yönde esaslı adımlar atıldığının gösterilmesi gerekmektedir.
- Güvenilir Taahhütler: Gelecekte benzer faaliyetlere girişilmeyeceğine dair ABD tarafının tatmin olacağı güvenilir taahhütlerin alınması süreci kolaylaştırıcı bir faktör olarak görülür.
- Başkanın Yetki Sınırları
CAATSA, yaptırımları “yasa” statüsüne dönüştürdüğü için Başkanın hareket alanını daraltmaktadır.
- Kongre ile Uzlaşma: Başkan, yaptırımları kaldırmak için Kongre’yi bu adımın ABD’nin ulusal çıkarlarına uygun olduğuna ikna etmek zorundadır.
- Veto Yetkisi: Eğer Kongre yaptırımların devamı yönünde bir karar alırsa, Başkan bu kararı veto edebilir; ancak Kongre gerekli çoğunluğu (genellikle üçte iki) sağlayarak Başkanın vetosunu aşma yetkisine de sahiptir.
Özetle, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması sadece Başkanın iradesine bağlı olmayıp, güçlü bir diplomatik sürecin yanı sıra Kongre’nin siyasi onayını veya en azından sessiz mutabakatını gerektiren hukuki bir süreçtir.
Kaynak: Haber Merkezi